ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA CÁC PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC SỚM Ở LỨA TUỔI MẦM NON

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA CÁC PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC SỚM Ở LỨA TUỔI MẦM NON

Có rất nhiều phương pháp giáo dục sớm đang được áp dụng tại các trường mầm non hiện nay khiến nhiều phụ huynh bối rối. Bài viết dưới đây sẽ giúp các bậc phụ huynh phân biệt những nét cơ bản giữa các phương pháp giáo dục sớm, từ đó cân nhắc xem phương pháp nào thực sự phù hợp với con mình.

Mục tiêu chính của bất cứ trường mầm non nào cũng là khích lệ sự phát triển và kiến thức của trẻ em trong một không gian phù hợp, cùng với phương pháp “học mà chơi” có rất nhiều phương pháp giáo dục sớm nhằm thực hiện mục tiêu này một cách có hiệu quả nhất.

Các phương pháp giáo dục nước ngoài du nhập và áp dụng tại Việt Nam chưa đủ lâu để bộc lộ hoàn toàn ưu/nhược điểm/ sự phù hợp bối cảnh xã hội và sự áp dụng triệt để (hay cải tiến) của từng phương pháp còn phụ thuộc vào từng trường.  Do đó bài viết chỉ đánh giá phương pháp giáo dục, không đánh giá hay ngụ ý ám chỉ các trường theo phương pháp đó.

Một trường mầm non lý tưởng sẽ phát triển chương trình giảng dạy của mình bằng cách nghiên cứu nhiều phương pháp giáo dục sớm khác nhau và phát triển phương pháp riêng của mình dựa trên những điều học sinh của trường thật sự cần và thật sự hứng thú.

Những so sánh dưới đây sẽ giúp phụ huynh có cái nhìn tổng quan về 3 phương pháp giáo dục sớm đang được áp dụng phổ biến hiện nay

Phương pháp Montessori:

Nguồn gốc: Xây dựng và phát triển bởi tiến sĩ người Ý Maria Montessori vào khoảng cuối những năm 1800. Montessori bắt đầu bằng cách nghiên cứu trẻ có nhu cầu đặc biệt và giúp đỡ các em hòa nhập trở lại.
Học tập là một nhu cầu tự phát của trẻ em, và cũng phụ thuộc vào môi trường mà trẻ học. Giáo viên là người hỗ trợ trẻ, đặc biệt khi trẻ khám phá một nhiệm vụ mới, giáo viên có nhiệm vụ tránh việc hình thành những thói quen xấu cho trẻ.

Ưu điểm:
– Giúp trẻ hình thành khả năng tự lập, khả năng xã hội từ rất sớm
– Trẻ có khả năng suy nghĩ, hành xử độc lập
– Trẻ học nhanh do các lớp học trộn tuổi
– Giúp trẻ phát triển trí thông minh hơn
– Giúp trẻ cải thiện trí nhớ
– Giúp trẻ phát triển nhân cách

Hạn chế:
– Không đề cao sự tương tác
– Không phải lúc nào sự độc lập cũng tốt
Phương pháp Montessori đề cao khả năng rèn luyện sự tự lập, độc lập ở một đứa trẻ. Nhưng theo các nhà nghiên cứu, không phải lúc nào sự độc lập cũng tốt.
– Trí tưởng tượng không được chú trọng
– Cấu trúc lớp học tự do có thể gây ra phiền phức
Trẻ thường có xu hướng thích những cấu trúc, những hành động quen thuộc. Ở Việt Nam, các trường học truyền thống cho trẻ ít sự tự do hơn nhưng nó lại duy trì được một môi trường học tập trật tự, quy củ.
Nếu trẻ đã học Montessori và quen với môi trường tự do thì khi chuyển cấp vào học những trường truyền thống sẽ gặp phải không ít khó khăn.
– Chương trình học không chặt chẽ
Tuy rằng cùng chung một triết lý, cùng dùng chung bộ giáo cụ, và nhiều quy chuẩn khác, chúng ta không bao giờ tìm thấy hai trường Montessori giống hệt nhau.

 

Phương pháp Reggio Emilia

Nguồn gốc: Reggio Emilia là phương pháp giáo dục cho trẻ mầm non được Loris Malaguzzi (1920-1994) – nhà tâm lý học người Ý phát triển. Phương pháp tiếp cận Reggio Emilia tin rằng: mỗi đứa trẻ đều sở hữu những năng lực vô tận và chúng đang chờ đợi được đóng góp cho thế giới. Không phải là những đối tượng bị động, trẻ em thực chất rất giàu tiềm năng, mạnh mẽ và tràn đầy năng lượng. Phương pháp Reggio Emilia nhận định rằng thông qua sự tò mò và trí tưởng tượng trong quá trình học hỏi, những năng lực ẩn sâu bên trong của đứa trẻ sẽ dần được giải phóng.
Những mối quan hệ là nền tảng trong việc học của trẻ em. Đó là mối quan hệ với người lớn, với những bạn cùng lứa tuổi, và cả môi trường sống. Tất cả điều đó tác động đến việc học của trẻ.
Một lưu ý rất quan trọng, đó là không chỉ trẻ nhỏ phải nghe lời người lớn, mà người lớn cũng cần lắng nghe trẻ nhỏ. Sự tương tác này sẽ giúp người lớn trong việc thấu hiểu suy nghĩ của con em mình. Điều đó sẽ giúp chúng ta khích lệ những sở thích của trẻ, từ đó phát triển việc học của bé một cách dễ dàng. Trẻ học hỏi thông qua những trải nghiệm. Các con cần được nhìn, chạm và khám phá những điều xung quanh.

Ưu điểm:
– Trẻ sẽ là người tự chủ đề xuất và tham gia học tập tương tác với môi trường xung quanh. Trẻ sẽ tự động sáng tạo và theo đuổi sở thích của chúng
– Trẻ được bộc lộ cảm xúc thật và suy nghĩ của mình
– Rất đề cao mối quan hệ và sự hợp tác, giáo viên, cha mẹ đóng vai trò là người hợp tác trong việc học tập của trẻ
– Trẻ được học tập trong môi trường với thiết kế đa dạng và ưu việt nhất
– Ngôn ngữ học tập đa dạng. Khuyến khích trẻ thể hiện bản thân thông qua rất nhiều cách khác nhau.

Hạn chế:
– Phương pháp giáo dục sớm này đòi hỏi không gian lớp học với rất nhiều học cụ, dự án sáng tạo và phong phú nên thường đòi hỏi chi phí cao
– Giáo viên theo dạy phương pháp Reggio Emilia cần có khả năng quan sát, thấu hiểu trẻ, cởi mở và có phương pháp dẫn dắt mà không giới hạn sự sáng tạo của trẻ. Việc này khó hơn rất nhiều so với tuân thủ theo giáo trình được xây dựng sẵn.
– Ngoài ra, phương pháp Reggio Emilia có thể không phù hợp với một số trẻ có xu hướng thích học theo hình mẫu với sự hướng dẫn của giáo viên. Những trẻ này thường có thế mạnh là suy nghĩ rất chặt chẽ và có tính tuân thủ nguyên tắc cao, nên có thể sẽ hứng thú với chương trình giảng dạy có lộ trình rõ ràng và ít tính ngẫu hứng hơn.

Phương pháp STEAM

Nguồn gốc: Bắt đầu từ Hoa Kỳ, là nơi tạo nên cuộc cách mạng cho nền giáo dục quốc tế. Phương pháp này dựa trên nền tảng STEM, trẻ tập trung vào các môn tự nhiên. Tuy nhiên, tầm quan trọng của ART – Nghệ thuật là không thể thiếu. Từ đó, ra đời ra phương pháp giáo dục sớm đầy đủ hơn là STEAM.

Phương pháp giáo dục sớm STEAM là sự kết hợp của các môn Khoa Học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật và Toán học. Đây là phương pháp chuyển đổi từ giáo dục truyền thống dựa trên điểm số để đánh giá sang phương pháp giáo dục hiện đại. Có nghĩa là trong quá trình học tập, kết quả điểm số cũng được xem trọng nhưng không là yếu tố quan trọng nhất.

Ưu điểm:

– Tăng tính sáng tạo cho học sinh

– Giúp trẻ có tương lai tươi sáng hơn

Phương pháp STEAM không chỉ mang lại sự phát triển cho toàn xã hội mà giúp cho thế hệ trẻ có tương lai tươi sáng hơn. Theo các báo cáo gần đây, tỷ lệ việc làm các ngành thuộc lĩnh vực giáo dục STEAM sẽ tăng mạnh trong những năm sắp tới.

– Tôn trọng sự khác biệt, trẻ có trí tưởng tượng phong phú

– Phương pháp học có tính thực tiễn cao

– Phát triển kỹ năng làm việc nhóm

Hạn chế:

– Không có tiêu chuẩn rõ ràng

Một trong những vấn đề lớn nhất của phương pháp STEAM là không có hướng dẫn cụ thể nào về việc học sinh nên học tập những gì hay giáo viên cần có trình độ như thế nào cho từng lĩnh vực.
Bởi vì không có tiêu chuẩn cụ thể và các trường học đang tập trung vào giảng dạy các lĩnh vực, chủ đề khác nhau nên một số học sinh không được chuẩn bị đầy đủ kiến thức cho cấp học cao hơn.
Bên cạnh đó còn tồn tại chuyện giáo viên không đủ điều kiện giảng dạy.

– Trẻ em bắt đầu học STEAM quá muộn

Nhiều người cho rằng, để trẻ phát triển niềm đam mê đối với các môn Khoa học, Công nghệ và Toán học thì chúng cần được bắt đầu tiếp xúc từ cấp tiểu học.
Tuy nhiên hiện nay, hầu hết các chương trình STEAM đều được đưa vào giảng dạy từ cấp trung học cơ sở. Thật không may với các em học sinh, độ tuổi này là quá muộn. Các em học sinh trung học đáng lẽ nên được học các kỹ năng cơ bản cần thiết để nắm bắt những ý tưởng phức tạp hơn sau này.
Không có nền tảng cốt lõi cho STEAM ở bậc tiểu học, học sinh trung học có khả năng trở nên quá tải, thất vọng và mất hứng thú với môn học.

– STEAM không thể sửa chữa một hệ thống giáo dục hỏng hóc

Theo Amanda Ripley, một nhà báo, tác giả người Mỹ, ở các nước có hệ thống giáo dục tuyệt vời, giáo viên được chọn từ đầu lớp, được đào tạo bài bản và được trả mức lương cao. Các vị trí giảng dạy được nhiều người tranh giành và khao khát. Các giáo viên được chọn có chuyên môn cao trong lĩnh vực của mình và có bằng Thạc sỹ.
Trong khi đó ở một số quốc gia khác, không hề lạ khi nhiều vị trí giảng dạy được cầm trịch bởi một giáo viên không có năng lực chuyên môn. Họ dạy môn đó đơn giản vì họ muốn vị trí đó chứ chẳng phải vì họ giỏi.
Trong một nền giáo dục như vậy, tất nhiên STEAM sẽ không thể phát huy hiệu quả.

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

1836 Shares